THANH NIÊN VIỆT NAM HẢI NGOẠI
Trước Thềm Thế Kỷ XXI

Thưa Quí Vị,

Cùng các bạn thanh niên, sinh viên và học sinh Việt Nam hải ngoại thân mến,

Chỉ c̣n không đầy hai năm nữa là nhân loại bước vào thiên niên kỷ thứ ba. Năm vừa qua toàn thế giới đă tổ chức kỷ niệm 50 năm bản Tuyên Ngôn Quốc Tế Nhân Quyền. Năm nay nhân loại sẽ bắt đầu kiểm điểm toàn bộ những thành quả cùng nhữơng vấn nạn của thế kỷ XX để chuẩn bị hành trang bước vào thế kỷ XXI. Những sinh hoạt mang ư nghĩa chính trị và văn hóa toàn cầu này đă và đang cho chúng ta, những người Việt tự do hải ngoại, cơ hội để cùng chia xẻ với toàn nhân loại những kinh ngiệm của thế kỷ XX, đồng thời suy ngẫm về những triển vọng và thách thức của thế kỷ XXI. Đặc biệt đối với giới trẻ Việt Nam hải ngoại các bạn sẽ có dịp để tăng cường mối quan tâm cùng những hiểu biết không những về thế giới mà c̣n về Việt Nam hôm qua, hôm nay và ngày mai. Tương lai luôn luôn thuộc về giới trẻ, dù đó là tương lai thế giới hay tương lai Việt Nam. Nhưng để chuẩn bị hành trang cho tương lai không thể không kiểm điểm quá khứ và phân tích hiện trạng.

Hiện nay đang có hơn hai triệu người Việt phải sống xa quê hương v́ muốn có tự do và một tương lai sáng sủa, trong đó có cả trăm ngàn thanh thiếu niên đang theo học tại các trường học tiên tiến nhất trên thế giới, hoặc đang làm việc tại các cơ sở kinh tế, văn hóa, giáo dục…cao, trung cấp của các quốc gia phát triển. Đây là vốn tri thức vô giá của đất nước. Ba mươi tháng tư năm bẩy lăm là nỗi đau nhục của đất nước, với bao mất mát đầy máu xương và nước mắt, nhưng cũng là một cơ hội hiếm có để mở đường cho dân tộc ta hội nhập vào trào lưu chung của thế giới và tiếp thu những tiến bộ mới nhất của nhân loại. Đây cũng là cơ hội cho giới trẻ Việt Nam có đủ điều kiện để phát huy tiềm năng vô tận của ḿnh. Đa số giới trẻ Việt Nam hải ngoại đều chứng tỏ năng lực và trí tuệ không thua kém giới trẻ của bất cứ quốc gia nào. Trước 30.4.1975 thế giới chỉ biết một Việt Nam máu xương và lửa đạn. Sau 30.4.1975, qua cộng đồng người Việt tự do hải ngoại, thế giới bắt đầu biết đến một Việt Nam tiềm tàng sức sống, cần cù, sáng tạo, và dễ dàng hội nhập vào cộng đồng thế giới. Riêng đối với giới trẻ Việt Nam hải ngoại, việc tiếp cận với nền văn minh Tây phương trong giai đoạn tiên tiến nhất về khoa học kỹ thuật vừa đem lại cơ hội hiếm có để phát triển tiềm năng, vừa được trực tiếp kiểm nghiệm những ưu khuyết điểm của một xă hội hậu công nghiệp.

Thế giới 100 năm qua đă đạt được những bước tiến vượt bực về khoa học kỹ thuật và tiện nghi đời sống mà một thế kỷ trước đây không môt ai có thể dự kiến được. Nhiều học giả cho rằng 100 năm qua nhân loại đă đạt được những tiến bộ bằng cả 500 năm trước. Những tiến bộ này, đặc biệt trong các ngành khoa học kỹ thuật, hiện đang được vận dụng khá rộng răi ở hầu khắp thề giới với những mức độ khác nhau, đă tăng trưởng mức sống của con người, giúp con người giảm thiểu rất nhiều công sức, thời gian, và rút ngắn không gian trong khi giải quyết những công việc thường ngày. Đặc biệt, cuộc cách mạng truyền thông, với những tiến bộ vượt bực trong ngành vi tính điện tử, đă giúp thế giới ngày một thu hẹp dần; nhân loại ngày càng có nhiều cơ hội và điều kiện để xích lại gần nhau hơn, hiểu nhau hơn, dù vẫn c̣n nhiều điều bất cập. Một xă hội nhân bản toàn cầu đang có nhiều điều kiện tốt đẹp hơn để h́nh thành.

Tuy nhiên nhân loại đă vượt được một thế kỷ qua không phải trên một con đường bằng phẳng. Để chuẩn bị hành trang bước vào thế kỷ mới nhân loại đă phải vượt qua bao đau thương thử thách, bằng trí tuệ và mồ hôi lao động của chính ḿnh, và bằng cả những kinh nghiệm máu xương. Trận thế chiến thứ hai, với gần 50 triệu sinh mạng bị hủy diệt, với bao mất mát về văn hóa và tinh thần không thể đền bù lại được, và nhất là với sự tàn phá kinh hồn của hai quả bom nguyên tử, là lời báo động cuối cùng cho nhân loại trước nguy cơ diệt vong. Nhờ kinh nghiệm máu xương đó mà nhân loại đă tránh được thảm họa chiến tranh nguyên tử vào giữa thập niên 1980 vừa qua. Thế giới ngày nay vẫn c̣n nhiều bất trắc, với nguy cơ bạo loạn v́ nghèo khổ và bất công trên nửa phần của quả đất, với nguy cơ khủng bố của Hồi giáo cực đoan, và với nguy cơ bành trướng từ một nước Trung Hoa độc đoán và cực quyền, có sức mạnh nguyên tử để tiêu diệt hàng chục tỷ sinh mạng. Nhưng nhờ những kinh nghiệm đă qua và quyết tâm cùng năng lực hiện có nhân loại chắc chắn sẽ t́m được phương thức tốt nhất để giải quyết những khó khăn này.

Trong hành trang để buớc vào thế kỷ XXI nhân loại c̣n có những xu thế hết sức tích cực. Đó là xu thế dân chủ hóa, toàn cầu hóa và nhân bản hóa. Các xu thế này đều đă khởi sự h́nh thành ngay từ sau đệ nhị thế chiến - như là những phản kháng lại tính cách phi nhân, độc đoán và tàn bạo của thế chiến - nhưng chỉ thật sự định h́nh trong hai thập niên cuối cùng của thế kỷ. Ba xu thế này sẽ tiếp tục phát triển và tác động tới mọi mặt sinh hoạt quốc gia cũng như quốc tế trong những thập niên đầu của thế kỷ XXI, nhưng với một nội dung sâu rộng hơn.

Về xu thế dân chủ hóa chúng ta sẽ thấy thể chế dân chủ được hoàn thiện và nâng cao, với việc các tổ chức phi chính phủ (NGO) và quần chúng ngày càng tham gia trực tiếp hơn vào các sinh hoạt chung của xă hội dưới nhiều h́nh thức và mức độ khác nhau. Nhiều nhà tương lai học gọi h́nh thức dân chủ mới này là dân chủ tham gia để phân biệt với nền dân chủ đại diện hiện nay.

C̣n về xu thế nhân bản hóa, loài người sẽ đẩy mạnh hơn nữa việc đặt con người làm trọng tâm của mọi tiến bộ khoa học kỹ thuật, theo ư nghĩa con người vừa là tác nhân, vừa là mục đích và đối tượng của mọi tiến bộ xă hội. Xu hướng này sẽ tiếp tục tác động vào mọi mặt của đời sống xă hội, đặc biệt là vào quan hệ giữa con người với tự nhiên, giữa cá nhân với cá nhân, và giữa cá nhân với xă hội. Xu thế nhân bản hóa cũng sẽ tác động vào cả quan hệ quốc tế và quan hệ liên quốc gia, và do đó sẽ đưa xu thế toàn cầu hóa lên một tầng cấp cao hơn. Toàn cầu hóa hiện nay đang được triển khai trong các lănh vực kinh tế, thương mại, tài chánh, và truyền thông, trong đó mạng lưới thông tin điện tử toàn cầu ngày càng đóng vai tṛ quyết định. Nhờ kỹ thuật thông tin điện tử toàn cầu siêu thời gian và không gian này mà xu thế toàn cầu hóa sẽ lan sang các lănh vực chính trị và văn hóa xă hội. Thế giới sẽ thật sự là một thế giới của toàn thể nhân loại, của tất cả các dân tộc, chứ không phải chỉ là một thế giới của các cường quốc Âu Mỹ, hay của Tây phương, như cho tới nay.  Điều này đ̣i hỏi cải thiện quan hệ quốc tế, một mặt loại trừ những mầm mống bạo loạn và độc quyền, mặt khác thiết lập những cơ cấu chính trị quốc tế thật sự đại diện được toàn thể các dân tộc. Việc cải tổ LHQ cũng như xây dựng một hệ thống công pháp quốc tế bảo đảm được tính chất nhân loại toàn cầu này là một phần quan trọng của chương tŕnh hành động quốc tế trong những thập niên tới.

Ngoài những khuynh hướng phát triển của thế giới trên đây người ta cũng dự kiến sự lớn dậy của Á Châu nói chung, Đông Nam Á và Nam Thái B́nh Dương nói riêng. Nhiều học giả đều có nhận định chung rằng thế kỷ XIX là thế kỷ của Âu Châu, thế kỷ XX là của Hoa Kỳ, c̣n thế kỷ XXI là thế kỷ của Á Châu-Thái B́nh Dương. Người ta cũng ghi nhận sự gia tăng nhận thức của Âu Mỹ về giá trị của nền văn hóa Á Đông trước sụ khủng hoảng đạo đức và tinh thần của xă hội công nghiệp điện tử Tây phương.  Do đó trong các thập niên đầu của thế kỷ XXI nhân loại có nhiều triển vọng thực hiện được một cuộc dung ḥa văn hóa Đông Tây làm nền tảng cho việc xây dựng một xă hội dân sự và nhân bản toàn cầu.

Trên đây là dự kiến đại lược và toàn diện về chiều hướng phát triển của thế giới và  nhân loại trong những thập niên đầu của thế kỷ XXI. C̣n đối với đất nước ta th́ t́nh h́nh sẽ diễn biến như thế nào? Trước hết chúng ta cần thấy rơ rằng, kể từ thập niên 1950 trở đi t́nh h́nh nước ta không thể tách rời khỏi t́nh h́nh chung của khu vực và thế giới. Đất nước ta không thể phát triển độc lập với các nước khác trong khu vực cũng như toàn thế giới. Nếu cuộc tương tranh tả hữu quốc tế trước đây đă đẩy dân tộc ta vào cảnh tương tàn cốt nhục th́ chiều hướng phát triển mới của thế giới và nhân loại bắt đầu từ giữa thập niên 1980 trở đi đang đặt dân tộc ta trước những chọn lựa và thử thách mới. 

Đảng CSVN, tác nhân chính của thời máu lửa đă qua, và t́nh trạng nghèo nàn lạc hậu hiện nay, đă không đáp ứng được khát vọng ấm no hạnh phúc của toàn dân. Con đường cộng sản là con đường mà nhân dân ta muốn chọn lựa, nếu họ được tự do lựa chọn. Chủ nghĩa cộng sản đă chứng tỏ thất bại trong việc xây dựng một xă hội an vui và thịnh vượng sau hơn 70 năm được áp đặt ngay tai trung tâm cộng sản quốc tế. Nó cũng đă và sẽ không bao giờ đưa được nước ta vào thời kỳ hưng thịnh và văn minh. Tôi tin rằng nếu người dân Việt Nam được tự do lựa chọn thể chế chính trị chắc chắn họ sẽ loại bỏ chế độ độc tài đảng trị hiện nay bằng chính lá phiếu của họ. Chính v́ biết rơ điều đó hơn ai hết mà ban lănh đạo đảng cộng sản hiện nay không dám chấp nhận tự do ứng cử và bầu cử. Với chiêu bài xă hội chủ nghĩa và nhân danh ổn định chính trị, họ vẫn tiếp tục sử dụng mọi h́nh thức đàn áp từ tinh vi tới thô bạo để ngăn chặn mọi tiếng nói bất đồng, để bảo vệ độc quyền chính trị và văn hóa. Họ đưa ra chiêu bài xây dựng một xă hội văn minh và công bằng, nhưng làm sao có thể có văn minh khi chính quyền đàn áp những tiếng nói bất đồng bằng bạo lực? Làm sao có thể có công bằng khi chỉ những người cộng sản hoặc ủng hộ cộng sản đươc độc quyền có tiếng nói và có các tổ chức chính trị, văn hóa của họ? Họ đưa ra khẩu hiệu “dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra”, nhưng quyền quyết định, quyền dân chủ căn bản nhất, lại không nằm trong tay người dân mà trong tay đảng, hay đúng hơn trong tay một thiểu số lănh đạo. Họ bắt giữ những người bất đồng chính kiến và đ̣i cải tạo những người này trong khi chính họ đă phải “tự cải tạo” trong kinh tế, điều mà họ gọi là “đổi mới”. Và trong tương lai không xa, nếu họ không tự cải tạo trong văn hóa và chính trị, nghĩa là trả lại cho người dân quyền tự do quyết định thể chế chính trị và hệ tư tưởng, th́ họ sẽ bị đào thải khỏi chính trường Việt Nam trong thế kỷ XXI.

Trong khi đó dân chúng đă bất măn vượt quá khả năng chịu đựng, và đă bắt đầu gây bạo loạn ở nhiều nơi, cả nông thôn lẫn thành thị. Nhiều cán bộ đảng viên cũng không thể im lặng trước t́nh trạng bất công xă hội, và trước tệ tham ô lộng quyền ức hiếp nhân dân của những cán bộ có quyền thế. Ban lănh đạo đảng cộng sản đang đứng trước hai nguy cơ: bạo loạn trong dân chúng, và chia rẽ bất phục tùng trong đảng. Tất nhiên họ sẽ lại sử dụng các biện pháp đối phó cố hữu của họ, tức là một mặt đưa ra một vài cải cách nửa vời, để tạm thời xoa dịu bất măn của quần chúng, mặt khác xiết chặt kỷ luật trong đảng và tăng cường đàn áp các thành phần chống đối ngoài đảng. Tuy nhiên tất cả những biện pháp chống đỡ đó, đă từng được sử dụng nhiều lần, không những không dập tắt được phong trào chống đối ngày càng lan rộng, mà nhất là không thể giải quyết được những vấn đề căn bản của đất nước.

Đất nước ta chỉ có thể hănh diện bước vào thế kỷ XXI như là một quốc gia đầy tiềm năng và triển vọng nếu giải quyết được ba vấn đề căn bản sau đây: một là phát huy hết tiềm năng toàn diện của mọi người Việt cả trong nước lẫn hải ngoại. Hai là vận dụng được những tiến bộ khoa học kỹ thuật của thế giới và những xu thế thuận lợi của thời đại. Và ba là t́m được mô h́nh phát triển xă hội vừa phù hợp với bản sắc dân tộc, vừa mở cửa tiếp thu tinh hoa văn hóa nhân loại, để dân tộc cùng với nhân loại không ngừng tiến hóa. Với bề dầy lịch sử gần năm ngàn năm, với sức sống mănh liệt của dân tộc, dân tộc ta sẽ nhanh chóng vượt qua ngưỡng cửa nghèo nàn lạc hậu để sánh vai cùng các nước tiên tiến chung hưởng nền văn minh mới của nhân loại trong thế kỷ XXI nếu chúng ta giải quyết được ba vấn đề trên đây. Nhưng chúng ta sẽ không thể giải quyết được ba vấn đề đó nếu c̣n chế độ độc đoán độc quyền hiện nay. Một chế độ không tạo được cơ hội để phát huy hết tiềm năng phong phú đa dạng của toàn dân, nhất là của giới trẻ.

Tuổi trẻ là tương lai đất nước. Nếu tuổi trẻ không có điều kiện để phát triển th́ tương lai đất nước cũng không thể sáng sủa được. Tuổi trẻ Việt Nam hải ngoại trong hơn hai mươi năm qua đă đạt được những thành công đáng kể trong cả học hành lẫn làm việc là nhờ có được những cơ hội và điều kiện thuận lợi hơn giới trẻ trong nước. Nhưng nếu giới trẻ trong nước không phát huy được tiềm năng phong phú của ḿnh th́ giới trẻ hải ngoại cũng đang đứng trước nhiều thách thức cần phải vượt qua nếu muốn đóng góp tích cực và có hiệu quả vào việc xây dựng dân chủ và phát triển đất nước.

Giới trẻ Việt Nam hải ngoại có thể được chia làm ba thành phần, mỗi thành phần có những vấn đề khác nhau. Trước hết là những người trẻ được sinh ra ở hải ngoại hoặc khi ra sống ở hải ngoại mới ở vào tuổi nhi đồng. Đa số nững người trẻ này, sau khi sống ở hải ngoại một thời gian, nếu không được người thân trong gia đ́nh hướng dẫn thường hay gặp khó khăn trong vấn đề sử dụng tiếng Việt và duy tŕ nếp sống theo phong tục và văn hóa Việt Nam. Thành phần thứ hai gồm những người trẻ khi tới Mỹ đă ở vào lứa tuổi 14-15 trở lên. Những người trẻ này sử dụng tiếng Việt tương đối dễ dàng, cả nói, nghe, đọc và viết. Họ cũng có một số hiểu biết thực tiễn về xă hội Việt Nam hiện nay. Thành phần trẻ thứ ba này ở vào tuổi trên dưới 40. Đa số những người này khi rời đất nước thường đă có một nhận thức khá rơ rệt về thực trạng ở trong nước, và hiện nay đều đă có một đời sống tương đối ổn định và thành công. Những người trẻ đang tích cực đóng góp vào công cuộc đấu tranh cho tự do dân chủ ở Việt Nam thường thuộc vào thành phần trẻ này. Họ vững vàng về nhiều mặt, cả ngôn ngữ Việt, Anh, cả nếp sống, lịch sử và văn hóa Việt Nam. Họ cũng dễ dàng ḥa nhập vào đời sống tiên tiến của thế giới. Mọi phong trào vận động cho một nước Việt Nam tự do dân chủ có thành công hay không là trông vào giới trẻ ở lứa tuổi này, kể cả hải ngoại lẫn trong nước.

Đối với hai thành phần trẻ đầu tiên, vấn đề của họ là luyện tập sử dụng tiếng Việt, hội nhập lại với nền văn hóa, phong tục và lich sử của dân tộc Việt, và hiểu rơ t́nh trạng đất nước và t́nh h́nh thế giới hiện nay. Đối với thành phần trẻ thứ ba, cần tạo điều kiện để họ tham gia vào các phong trào của cộng đồng người Việt hải ngoại  và ngày càng đóng vai tṛ chủ động hơn trong các phong trào đó. Các bạn trẻ thuộc lứa tuổi này cần tăng cường hiểu biết về mọi mặt, cả kiến thức lẫn năng lực tổ chức thực tiễn. Các bạn cũng cần nhận thức được xu hướng phát triển chung của thế giới, đồng thời nhận ra được những yếu kém của dân tộc ta, cũng như những triển vọng phát triển to lớn của thế giới nói chung, và của khu vực Đông Nam Á và Thái B́nh Dương nói riêng. Tương lai đất nước ta không những không thể tách rời khỏi xu thế phát triển chung của khu vực và thế giới, mà chính những xu thế đó đang và sẽ tạo ra cho đất nước chúng ta những điều kiện phát triển rất thuận lợi và đầy triển vọng. Các bạn trẻ này cũng cần phải thấy rằng một nước Việt Nam mới đang ra đời, một nước Việt tự do, văn minh và phồn thịnh. Nó đang ra đời ngay trong ḷng của chế độ cộng sản ở trong nước, ngay trong ḷng của cộng đồng người Việt hải ngoại, trong ḷng của nền văn minh hậu công nghiệp, trong bối cảnh một xă hội nhân bản toàn cầu đang h́nh thành.

Để có thể hoàn thành được trách nhiệm trước lịch sử và dân tộc, thanh niên Việt Nam hải ngoại phải nhanh chóng trưởng thành lên về mọi mặt, đặc biệt là về mặt văn hóa và chính trị, tự trang bị cho ḿnh những nhận thức và khả năng mới phù hợp với những xu thế mới của nhân loại trong thế kỷ XXI. Các bạn cũng như chúng tôi, đều phải tự thăng hoa thành những công dân tiền phong và tiên tiến nhất của nước Việt Nam mới. Có như thế chúng ta mới đáp ứng được khát vọng tự do và hạnh phúc đă quá lớn lao của toàn dân. Có như thế chúng ta mới đưa được cuộc vận động của chúng ta cho một nước Việt Nam mới sớm đến thành công. 

Thân ái chào toàn thể quí vị và các bạn.

 

____________________________________________________

(Bài nói chuyện tại Đại Hội Thanh Niên Sinh Viên Việt Nam Toàn Thế Giới Lần Thứ Nhất, Jan. 1999, Melbourne, Úc)