Thư Kháng Nghị
Về Chế Độ Giam Giữ Phạm Nhân Hiện Nay

Trại Nam Hà, ngày 1.4.1994

 

Kính gửi:  Thủ Tướng Chính Phủ

         Cộng Hoà Xă Hội Chủ Nghĩa Việt Nam

Đồng Kính Gửi: 

          -- Viện Trưởng Viện Kiểm Sát Nhân Dân Tối Cao

          -- Bộ Trưởng Bộ Nội Vụ

(Nhờ Ban Giám Thị Trại Ba Sao, Nam Hà, chuyển giao)

 

Thưa Quí Vị,

Chúng tôi kư tên dười đây là Đoàn Viết Hoạt, Trần Tư, Lư Tống và Trần Mạnh Quỳnh hiện đang bị giam giữ tại trại giam Ba Sao, Nam Hà. Sau khi đă trải qua nhiều trại giam khác nhau từ Nam ra Bắc (Chí Ḥa, Thủ Đức Z30D, Xuân Phước, Nam Hà) chúng tôi nhận thấy chế độ giam giữ phạm nhân hiện nay có nhiều điều không phù hợp các công ước quốc tế về quyền con người, các công pháp và tập tục luật pháp quốc tế, và ngay cả luật pháp Việt Nam hiện nay. Chúng tôi xin gửi đến Quí Vị kháng thư này liên quan đến những vi phạm mà chúng tôi đă thực tế trải qua hoặc trực tiếp biết được.

A. Về Chế Độ Giam Giữ và Sinh Hoạt 

1. Phạm nhân thuộc mọi thành phần xă hội (tu sĩ tôn giáo, trí thức, công chức nhà nước, các thành phần “xă hội đen”…) và mọi tội phạm khác nhau (h́nh sự, kinh tế, chính trị…) đều bị giam chung và chịu những h́nh thức sinh hoạt ăn ở, lao động như nhau. Điều này xẩy ra ở hầu hết các trại giam. Chế độ giam giữ này đă dẫn đến nhiều hậu quả tiêu cực cho quá trính cải tạo của các phạm nhân; nhân phẩm, đạo đức và phong cách sống văn minh, có văn hóa không những không được phát huy mà c̣n bị thoái hóa. Thiểu số những người có nhân cách và phẩm chất sống tốt đẹp bị “h́nh sự hóa” bởi sự áp đảo và trấn lột của đa số quen lối sống của “xă hội đen”.

2. V́ nhà tù có quá đông phạm nhân nên chỗ ăn ở quá chật chội (50cm, 60cm mỗi người), tiêu chuẩn vệ sinh rất thấp, trật tự an ṭan trong trại khó bảo đảm (trộm cắp, đánh lộn, ức hiếp, trấn lột…)

3. Hầu như toàn bộ thời gian giam giữ được dành cho lao động. Các sinh hoạt vui chơi giải trí, thể dục thể thao, học tập gần như không có, hoặc nếu có cũng không đáng kể. Ở hầu hết các trại giam nhiều h́nh thức vui chơi giải trí và học tập c̣n bị nghiêm cấm (cấm ca hát, cấm học tập ngoại ngữ và kể cả văn hóa…)

4. Sức khoẻ phạm nhân không được bảo đảm. Lao động nhiều và năng nhọc nhưng ăn mặc, ở, nghỉ ngơi dưới mức trung b́nh. Khi đau ốm, thuốc men thiếu thốn. Bệnh xá thường chật hẹp thiếu vệ sinh, người bệnh nhẹ bị nhốt chung với người bị bệnh truyền nhiễm…

5. Quan hệ con người trong trại giam thiếu t́nh thương và thiếu tính giáo dục. Ngôn ngữ sử dụng giữa cán bộ và phạm nhân thường thiếu văn hóa (mày – con, mày – tao, chửi mắng…). C̣n nhiều trường hợp cán bộ đánh đập phạm nhân, có khi bằng cả roi vọt, và bắt phạm nhân phục vụ riêng cho ḿnh.

B. Việc Tổ Chức Lao Động Cải Tạo

1. Việc bắt buộc mọi phạm nhân không phân biệt tội trạng và án phạt đều phải lao động tay chân, thường là nặng nhọc, 8 giờ một ngày, có khi cả chủ nhật, được giải thích là để thi hành pháp lệnh thi hành án mới ban hành. Chúng tôi cho rằng cần phải xét lại ngay cả cơ sở pháp lư của việc bắt buộc mọi phạm nhân phải lao động tay chân nặng nhọc trong thời gian bị giam giữ v́ những lư do sau đây:

a. Hiến pháp 1992, điều 71 qui định: “Không một công dân nào bị coi là có tội khi chưa bị Ṭa án xét xử với một bản án có hiệu lực pháp lư”. Điều này cho thấy chỉ có bản án do ṭa án phán quyết mới có giá trị pháp lư để thi hành. Mọi việc thêm vào án phạt của ṭa án dưới bất cứ h́nh thức nào và do bất cứ cá nhân hoặc cơ quan nào trong thời giam thi hành án là hoàn toàn vi phạm tinh thần và nội dung của điều 71 Hiến Pháp hiện nay.

b. Pháp lệnh thi hành án là một văn bản pháp lư dưới luật, tất nhiên cũng không thể đi ngược lại tinh thần và nội dung của điều 71 cũng như các điều khoản khác của Hiến Pháp, đạo luật căn bản của mọi đạo luật. Nói cách khác, việc qui định các h́nh thức thi hành án không thể vượt ra ngoài phán quyết của Ṭa án liên quan tới thời gian và h́nh thức án phạt. Cụ thể hơn nữa, việc tổ chức lao động, nhất là lao động tay chân nặng nhọc cho phạm nhân chỉ có thể áp dụng một cách hợp hiến và hợp pháp đồi với những bản án mà toà án có quy định phạt lao động với những h́nh thức cụ thể (lao động nhẹ, lao động khổ sai…).

c. Toà án hiện nay của nước ta chỉ có án phạt tù giam mà chưa qui định có hay không có lao động, cũng như lao động nhẹ hay lao động khổ sai. Mọi qui định về lao động dười bất cứ h́nh thức nào do đó đều không phù hợp với án lệnh và phán quyết của ṭa án hiện nay, và nếu vẫn đem thi hành th́ vừa vi phạm điều 71 của Hiến Pháp hiện nay, vừa vi phạm tập quán và công pháp quốc tế, và đặc biệt vi phạm các công ước quốc tế về dân quyền và nhân quyền liên quan tới ṭa án, quá tŕnh xét xử và giam giữ.

2. H́nh thức tổ chức lao động và cường độ lao động hiện nay ở các trại giam mà chúng tôi đă đi qua hoàn toàn thiên nặng về h́nh phạt và về hiệu quả kinh tế. Các trại giam thường tính toán thành quả lao động của phạm nhân như tính toán lời lỗ của một cơ sở kinh doanh sản xuất ngoài xă hội. Có trại (Nam Hà) đặt hẳn trách nhiệm của phạm nhân là “làm giầu cho trại”. Thực tế này đă gây ra những hậu quả tai hại như sau:

a. Phạm nhân luôn luôân có ấn tượng là họ bị “bóc lột sức lao động”. Thêm vào đó, t́nh trạng ăn ở, sinh hoạt tồi tệ trong trại giam như mô tả ở trên càng tác động xấu vào quá tŕnh cải tạo của phạm nhân. Chúng tôi cho rằng h́nh thức tổ chức lao động cũng như ăn ở như hiện nay ở các trại giam hoàn toàn không đạt được hiệu quả “cải tạo” như mong muốn.

b. Việc bắt phạm nhân lao động cực nhọc để sinh lời cho trại giam và đóng góp vào ngân sách quản lư trại giam của chính phủ tạo ra một h́nh ảnh không tốt đẹp về nhân quyền và chế độ lao tù của nước ta.

c. Lao động trong thời gian giam giữ chỉ có thể cải tạo khi đem lại lợi ích cho phạm nhân. Muốn thế, lao động cần gắn liền với huấn nghệ, học tập nâng cao kiến thức và văn hóa tổng quát, cũng như với một môi trường sống nhân đạo, thân ái, văn minh và tiến bộ. Điều này đ̣i hỏi phải tổ chức lại chế độ lao động học tập đồng thời với việc cải thiện mạnh mẽ và sâu rộng mọi mặt sinh hoạt của trại giam.

C. Kiến Nghị:   

Từ những nhận định trên, chúng tôi kiếân nghị với quí vị những điều cụ thể sau đây:

1. Thành lập một Ủy Ban Quốc Gia thanh sát các trại giam.  Ủy Ban này phải hoàn toàn độc lập với các cơ quan liên hệ tới việc tổ chức và điều hành các trại giam, đặt trực thuộc Quốc hội hay Thủ Tướng để thanh tra tất cả các trại giam, đồng thời nghiên cứu và đề nghị các biện pháp cải thiện chế độ lao tù.

2. Rà soát lại các văn bản pháp lư liên quan tới mọi khía cạïnh của việc tổ chức và quản lư các trại giam cũng như việc thi hành án phạt của ṭa án. Sửa đổi mọi điều vi phạm tinh thần và nội dung Hiếp Pháp hiện hành.

3. Trong khi chờ đợi, cải thiện ngay một số điều liên quan tới lao động và sinh hoạt trong các trại giam để giảm bớt một số mặt tiêu cực và tăng cường tác dụng cải tạo của quá tŕnh giam giữ. Chúng tôi đề nghị cụ thể:

- bỏ mọi h́nh thức lao động nặng nhọc, giảm bớt giờ lao động;

- tổ chức các lớp học tập văn hóa, ngoại ngữ, nghề nghiệp;

- tổ chức các h́nh thức sinh hoạt giải trí, văn nghệ, thể dục thể thao;

- tận dụng khả năng và nhân lực của chính phạm nhân để tổ chức các loại sinh hoạt này.

4. Riêng phần chúng tôi, kể từ ngày gửi thư kháng nghị này, chúng tôi sẽ ngưng mọi h́nh thức lao động chân tay v́ lư do như sau:

a. Trong tinh thần và nội dung của bản kháng nghị này, việc ngưng tham gia mọi h́nh thức lao động chân tay vừa thể hiện tính trung thực của những nhận xét, quan điểm và kiến nghị mà chúng tôi đă tŕnh bầy ở trên, vừa là một đóng góp cụ thể vào quá tŕnh cải thiện chế độ lao tù ở nước ta hiện nay.

b. Vấn đề “cải tạo”, đặc biệt cải tạo qua h́nh thức lao động chân tay, hoàn toàn không phù hợp với trường hợp chúng tôi là những người đang bị giam giữ với lư do chính trị. Vấn đề đúng sai của tư tưởng và quan điểm chính trị không thể giải quyết đơn thuần bằng quá tŕnh gọi là “lao động cải tạo”.

c. Chúng tôi cho rằng các h́nh thức lao động tay chân hoàn toàn không phù hợp vơi t́nh trạng sức khỏe thể xác cũng như năng lực tinh thần và tŕnh độ văn hóa của chúng tôi. Chúng tôi tn rằng trong thời gian c̣n tạm thời bị “cách ly khỏi xă hội” chúng tôi vẫn có thể đóng góp hoặc chuẩn bị cho sự đóng góp trong tương lai một cách tích cực hơn, hữu hiệu hơn vào quá tŕnh đi lên của đất nước bằng năng lực và hiểu biết của ḿnh hơn là bằng các h́nh thức lao động bằng chân tay giản đơn và nặng nhọc.

Thưa Quí Vị,

Từ trại giam Nam Hà chúng tôi đă quyết định gửi đến Quí Vị thư kháng nghị này v́ cho rằng, sau khi đă trực tiếp biết được những ǵ đang xẩy ra trong các trại giam mà chúng tôi đă đi qua, chúng tôi không thể tự nhận ḿnh là những con người tự trọng, trung thực, thiết tha với tiền đồ của dân tộc mà không nói lên những nhận xét, quan điểm và kiến nghị của ḿnh. Chúng tôi thẳng thắn gửi đến Quí Vị thư kháng nghị này v́ tin rằng công lư sẽ thắng, nền dân chủ pháp trị sẽ được xây dựng trên đất nước chúng ta; rằng tinh thần nhân đạo, ḷng nhân ái trong truyền thống văn hóa dân tộc Việt sẽ vượt hẳn mọi bất công, lạc hậu và hận thù để tạo ra một không khí chính trị xă hội Đại Phản Tỉnh và Đại Ḥa Dân Tộc để mở đường cho việc xây dựng một nước Việt phồn vinh, hạnh phúc và tự do trong thời đại 2000.

Trân trọng kính chào Quí vị.

 

Đồng kư tên  

Đoàn Viết Hoạt – Trần Tư           

Lư Tống - Jimmy Trần (Trần Mạnh Quỳnh)

 

____________________________________________________________________

Ghi Chú: Trước khi đưa bản này cho Trưởng trại, mỗi người chúng tôi tự chép tay lại một bản để t́m cách chuyển ra ngoài. Bản của Trần Mạnh Quỳnh đă ra được hải ngoại. Bản trên đây ghi lại từ bản đánh máy do một thân hữu gửi tặng cho tác giả.