Irak
Thử Thách Đầu Tiên

Tháng 12/1989 hai nhà lănh đạo LX và HK gặp nhau tại đảo Malta để cùng nhau chấm dứt thế giới Yalta lưỡng cực đối kháng.  Tháng 6-90 hai ông lại gặp nhau tại Washington, DC, để chính thức chấm dứt chiến tranh lạnh. Ngày 10/7 vừa qua TT Bush đă long trọng tuyên bố tại hội nghị nhóm G7 rằng: “Một thế giới mới đă mở ra”. Chưa đầy một tháng sau đó vào đêm 1 rạng ngày 2 tháng 8 quân đội Irak tràn qua xâm chiếm Koweit và ngay sau đó ông Saddam Hussein, lănh tụ Irak, tuyên bố sát nhập Koweit vào Irak. Đây là một thách thức nghiêm trọng đầu tiên cho hai ông Gorbachev và Bush ngay sau khi hai ông cam kết cùng nhau hợp tác để ổn định thế giới.

Thực ra Irak vẫn nuôi ư định sát nhập Koweit từ lâu, ngay từ sau năm 1932 là năm Irak được độc lập. Kể từ đó tới nay, Irak vẫn luôn luôn tuyên bố Koweit là một bộ phận của Irak đă bị Tây phương, cụ thể là Anh, xâm chiếm và cắt đứt ra khỏi Irak. Mới đây bà Thatcher đă cực lực bác bỏ luận cứ này của Irak. Sau nhiều cố gắng hoà b́nh không thành công vào các thập niên 1930 và 1950, năm 1961, lănh tụ Irak lúc đó là tướng Abdel-Karim Kassem đă dàn quân tới vùng biên giới Koweit để chuẩn bị xâm chiếm Koweit, một quốc gia có hơn 1 triệu dân nhưng nhiều dầu mỏ nhất thế giới. Quân đội Anh đă nhanh chóng đổ bộ lên Koweit, đồng thời nhiều quốc gia Ả Rập đă lên tiếng phản đối Irak. Tướng Kassem sau đó đă bị lật đổ. Koweit được yên cho tới năm 1973 th́ một lần nữa Irak lại chuẩn bị tấn công Koweit.  Nhưng cuộc chiến giữa Israel và các nước Ả Rập đă cứu nguy cho Koweit. Và suốt thập niên 1980 cuộc chiến tranh Iran-Irak đă giúp Koweit được yên ổn và nhờ đó phát triển kinh tế mau lẹ.  Cuộc chiến 8 năm với Iran đă làm Irak kiệt quệ với lợi tức đầu người có 1.800 đô la so với 10.000 đô la của Koweit. Irak cũng đă phải vay của Koweit khoảng 17 tỷ đô la. Hơn nữa Irak lại lo sợ trước viễn ảnh ra đời của một thế giới mới trong đó siêu cường Nga-Mỹ hợp tác để ổn định thế giới, trong đó Trung Đông chắc chắn phải là mục tiêu hàng đầu. Irak cũng có nguy cơ mất đi đồng minh Liên Xô vẫn luôn luôn đứng về phe ḿnh trong suốt thời kỳ chiến tranh lạnh. Hầu hết vũ khí tối tân của Irak hiện nay là do Liên Xô cung cấp; hiện Liên Xô có hơn 180 cố vấn quân sự tại Irak. Giấc mơ sát nhập Koweit sẽ không bao giờ thực hiện được nữa nếu vùng Trung Đông đi vào ổn định. Cho nên ngay sau khi thấy rơ một thế giới mới đă thật sự ra đời và hai siêu cường đă thật sự ḥa hợp với nhau Irak đă nhanh chóng và bất ngờ ra tay, hy vọng đặt hai siêu cường và toàn thế giới trước một sự đă rồi. Và trớ trêu thay, lănh tụ Irak hiện nay, tướng Saddam Hussein, lại đang thực hiện được giấc mơ không thành của tướng Kassem, người mà ông ta đă ám sát hụt cách đây 30 năm.

Cuộc khủng hoảng Irak hiện nay như thế là một biến cố nghiêm trọng đầu tiên xẩy ra ngay sau khi hai siêu cường đă thỏa thuận cùng nhau ổn định thế giới. Ông Saddam Hussein vừa thách thức cả hai ông Gorbachev và Bush vừa làm cho hai siêu cường và thế giới phải chú ư tới một số vấn đề c̣n chưa giải quyết khi thế giới mới Malta đă ra đời. Đó là vấn đề vị trí các nước nhỏ nói chung và của khối Hồi giáo nói riêng trong thế giới mới đang mở ra. Cái trật tự thế giới mới mà hai siêu cường cùng các cường quốc thuộc nhóm G7 đang cố gắng thiết lập phải chăng vẫn chỉ là cái mô h́nh thống trị–bị trị cũ dưới một lớp sơn hào nhoáng tinh vi hơn? Cuộc chiến tranh lạnh dù sao cũng cho các nước nhỏ yếu một chỗ đứng giữa hai khối Tư Bản và Cộng Sản, và nếu khéo vận dụng, có nhiều cơ may để phát triển. Nay trong một thế giới Malta mới, khi tất cả các nước lớn đứng về một phía th́ vị trí các nước nhỏ sẽ ra sao? Nhân danh trật tự thế giới mới các nước lớn sẽ dễ dàng can thiệp vào bất cứ một nước nhỏ “ngang bướng” nào. Thế giới phải chăng vẫn là thế giới của Âu-Mỹ? LHQ vẫn chưa thay đổi để phản ánh thực tế thế giới hiện nay với hơn 100 nước nhỏ là hội viên. Vẫn c̣n 5 nước thường trực có quyền phủ quyết mọi quyết định quan trọng của thế giới.  Nếu 5 nước lớn này nhất trí với nhau để đối phó với một nước nhỏ “khó bảo” nào th́ thân phận nước này sẽ ra sao? Một thế giới mới đă ra đời nhưng đó là thế giới của ai? Của các siêu cường và các cường quốc Tây phương chăng? Những câu hỏi ấy nổi bật lên trong vụ Irak hiện nay cũng như trong mọi vấn đề ổn định khác. 

Thực trạng thế giới như thế đ̣i hỏi những thay đổi cơ bản hơn nữa trước khi một thế giới thật sự ḥa b́nh và ổn định ra đời được. Liên Hiệp Quốc và các cơ chế quốc tế hiện nay chưa thực sự đại diện được quyền lợi của tất cả các dân tộc. Nó vẫn c̣n là LHQ của Tây phương, của hai siêu cường Nga-Mỹ. Một thế giới ḥa b́nh và ổn định chỉ thật sự xuất hiện khi giải quyết thỏa đáng, một cách hợp lư hợp t́nh (t́nh người, nhân bản), tương quan giữa các nước lớn và các nước nhỏ, giữa các nước giầu và các nước nghèo. 

Hợp lư và nhân bản có nghĩa là triệt tiêu mọi mầm mống của tương quan thống trị–bị trị, của thực dân đế quốc trá h́nh dù tinh vi đến đâu. Hợp lư và nhân bản có nghĩa là thực hiện được nguyên tắc nhân bản của đời sống quốc tế và quan hệ quốc tế là “cùng sống và giúp tiến” giữa các nước giầu và các nước nghèo, nước lớn và nước nhỏ. Hợp lư và nhân bản cũng có nghĩa là triệt tiêu mọi mặc cảm “nhược tiểu quốc”, mọi thứ chủ nghĩa giáo điều lạc hậu (từ chủ nghĩa yêu nước cực đoan tới các tư tưởng phân biệt chủng tộc, tôn giáo và cuồng tín ư thức hệ). Những điều đó cần phải bị triệt tiêu tận cỗi gốc v́ đó chính là những nhân tố chủ yếu của t́nh trạng nghèo nàn, lạc hậu, dốt nát và độc đoán tại hầu hết các nước nhỏ. Tiến tŕnh giải quyết một cách hợp lư và nhân bản các vấn đề nêu trên cho cả hai nhóm nước giầu và nước nghèo sẽ dần dần tạo ra một không khí tinh thần, một bầu khí văn hóa mới mang tính nhân bản làm nền tảng vững chắc cho sự xuất hiện những định chế quốc tế hợp lư và nhân bản thực sự đại diện cho quyền lợi toàn nhân loại. Lúc đó một cộng đồng nhân loại mới thực sự ra đời, trong đó mỗi dân tộc đều được cùng sống và cùng chung hưởng văn minh tiến bộ của nhân loại.

Nói thế không có nghĩa là chúng ta ủng hộ ông Saddam Hussein. Không ai có thể ủng hộ được một hành vi xâm lăng bất cứ v́ lư do nào. Tuy nhiên vụ Irak làm tỏ lộ ra những vấn đề c̣n phải được giải quyết trước khi nhân loại bước vào một kỷ nguyên mới, kỷ nguyên của nhân đạo ổn định. Ai cũng mong muốn thế giới được ḥa b́nh và ổn định. Nhưng vấn đề ở đây là làm thế nào để có được ḥa b́nh ổn định thật sự lâu bền cho tất cả mọi dân tộc. Liệu có thể có ḥa b́nh ổn định bền vững được không khi chúng ta vẫn luôn cần đến cả 100 ngàn quân Mỹ trang bị tối tân nhất? Khi mà nguy cơ vũ khí hạt nhân và vũ khí hóa học cùng các loại vũ khí tối tân khác không nằm tại các nước lớn mà ngay tại một vài nước nhỏ mới phát triển lại rất cuồng tín như Iran, Irak, Hồi quốc? Tất nhiên thế giới lúc nào cũng cần một lực lượng cảnh vệ nhưng lực lượng đó hiện nay chưa có, Mỹ hiện nay là nước duy nhất có khả năng này. Tạm thời th́ có thể chấp nhận được nhưng đương nhiên không thể là một định chế hợp pháp của quốc tế được v́ rất dễ bị lạm dụng cho quyền lợi riêng tư của Mỹ. (Gần đây Mỹ đề nghị chuyển hướng mục tiêu của tổ chức COCOM sang các nước nhỏ. Tổ chức này cho tới nay chỉ có mục tiêu ngăn chặn bán các kỹ thuật cao và có tính quân sự sang các nước cộng sản). 

Cho nên vụ Irak có ư nghĩa quan trọng v́ nó làm lộ ra một nhu cầu thiết lập những cơ chế và biện pháp duy tŕ ḥa b́nh thế giới một cách hợp lư và nhân bản. Thế giới sau Malta, và trong vụ Irak, hẳn phải tập trung t́m cho ra những cơ chế và biện pháp này. Vai tṛ của các nước Hồi giáo vùng Trung Đông trở nên quan trọng đồng thời với vai tro nổi bật của LHQ. Cũng trong chiều hướng này, tại cuộc họp thượng đỉnh đầu tiên sau vụ Irak vào ngày 9/9 vừa qua tại Helsinki, hai siêu cường Nga-Mỹ đă ngầm phân công nhau: Mỹ sẽ dùng áp lực quân sự trong khuôn khổ các nghị quyết của Hội Đồng Bảo An LHQ, c̣n Nga sẽ cố gắng mở các cánh cửa thương thuyết. Vị thế sẵn có của Nga taiï Irak sẽ dược duy tŕ (dù Nga sẽ rút dần cố vấn quân sự về) và đó sẽ là cánh cửa ḥa b́nh đầu tiên.

Nhưng Irak chỉ là một bộ phận của Trung Đông mà vùng Trung Đông là vùng nóng bỏng suốt thời kỳ chiến tranh lạnh.  Ngày nay trong không khí hậu Malta, Liên Xô không c̣n khai thác những mâu thuẫn tại vùng này để phá Mỹ và Tây phương nữa. Nhưng những vấn đề nghiêm trọng tại vùng này phải được giải quyết thỏa đáng trước khi thật sự có ổn định. Đó là vấn đề tranh chấp giữa Israel và một số nước Ả Rập, đặc biệt là với dân tộc Palestine chưa có tổ quốc; vấn đề tranh chấp trong nội bộ khối Hồi giáo (giữa phe cấp tiến và phe bảo thủ chính thống Hồi giáo); và vấn đề xung khắc giữa một số nước Hồi giáo chính thống với Tây phương. Ổn định được vùng này sẽ góp phần to lớn vào việc ổn định thế giới. Hai siêu cường và các cường quốc Tây phương hẳn phải tập trung giải quyết vấn đề Irak nói riêng và vấn đề Trung Đông nói chung. Nói cách khác, vụ Irak chỉ có thể giải quyết được trong một giải pháp toàn bộ cho vùng Trung Đông. Vụ Irak như thế chỉ là một dịp để giải quyết những vấn đề căn bản của cả vùng Trung Đông. Đó chính là lư do đằng sau đề nghị của Liên Xô về việc triệu tập một hội nghị quốc tế về Trung Đông.

Trước khi kết thúc chúng ta cũng nên nói qua về ảnh hưởng của vụ Irak đối với t́nh h́nh chính trị Việt Nam, và thái độ cùng lập trường của chính quyền cộng sản đối với vụ này. Chúng ta đều biết hiện nay có khoảng 17 ngàn lao động Việt Nam tại Irak.  Irak vốn vẫn là nước thân thiện với CSVN. Trước đây đă có nhiều tin tức về việc Irak đối xử tồi tệ với lao động làm thuê của Việt Nam do chính quyền hiện nay gửi sang. Chính quyền Việt Nam không hề lên tiếng phản đối ǵ. Nay xẩy ra vụ phong tỏa Irak chính quyền cũng chưa có hành động tích cực nào, mới chỉ gửi một đại diện sang để t́m hiểu và thảo luận với Irak. Trong khi đó những nước có kiều dân và lao động tại Irak đều tích cực và nhanh chóng can thiệp cho con dân của họ, ngay cả những nước như Ấn Độ, Bangladesh. Chính quyền CSVN cũng không hề lên tiếng phản đối Irak khi nước này xâm chiếm và sát nhập Koweit.  Thái độ và lập trường thân thiện đó của CSVN bất cần đến sinh mạng của người dân lao động của Việt Nam lại một lần nữa làm cho bất cứ người Việt có lương tri nào cũng phải cảm thấy bất b́nh và hổ thẹn. Nó một lần nữa cho thấy sự thiển cận trong thế giới quan của các nhà lănh đạo CSVN hiện nay. Đồng thời chúng ta cũng cần cảnh giác trước âm mưu của CSVN muốn nhân vụ Irak đánh lạc hướng chú ư của quốc dân và quốc tế tới t́nh h́nh tồi tệ tại Việt Nam. 

Tuy nhiên vấn đề Việt Nam là của nhân dân Việt Nam, của chính đảng CSVN và của tất cả người Việt quan tâm, không phải là vấn đề của thế giới, càng không phải là vấn đề của Mỹ. Mỹ không phải vội vàng ǵ trong việc mở cánh cửa thân thiện với CSVN. Thời gian không c̣n ở trong tay đảng CSVN nữa. Nếu đảng CSVN không nhanh chóng t́m đường thoát cho dân tộc th́ chỉ có nhân dân Việt Nam bị đau khổ, đất nước Việt Nam thêm chậm tiến và đảng CSVN thêm suy thoái trầm trọng hơn. Không có vụ Irak hay bất cứ vụ khủng hoảng quốc tế nào có thể mua thêm thời gian và cứu đảng CSVN trong một thế giới đă đổi mới.  Và cũng không có ai, không có cường quốc nào có thể cứu được tương lai Việt Nam ngoài chính nhân dân Việt Nam, chính những người Việt quan tâm tới vận mệnh đất nước trong đó có những người cộng sản Việt Nam.

Về phần chúng ta, chúng ta cần tích cực và nhanh chóng đột phá t́nh h́nh hiện nay để mở đường thoát cho đất nước, cho dân tộc, trước khi cái thế giới mới đang ra đời sẽ đào thải và đẩy lùi đất nước ta vào quá khứ của lịch sử nhân loại. Phải chăng đó là bài học đáng ghi nhớ nhất đối với chúng ta trong vụ khủng hoảng hiện nay?

 

Việt Luận

9/90

 

________________________________________________________

(Theo bản chụp photo copy nguyên bản đánh máy được gửi ra từ trong nước)