Đối Sách Của Cộng Sản Việt Nam
Trước T́nh Thế Hiện Nay

Phong trào cách mạng tự do dân chủ ở Đông Âu năm 1990 đă giải phóng cho nhiều dân tộc. Hồng Quân Liên Xô không c̣n can thiệp nữa. Nhiều đảng cộng sản bị thiểu số trong các cuộc bầu cử thật sự dân chủ: những chánh quyền do dân bầu đă thay thế họ. Đối với thế giới, phong trào ấy biểu thị tiến bộ của lịch sử, c̣n đối với các đảng cộng sản đang cầm quyền ở Châu Á th́ đó là một tín hiệu báo động khẩn cấp. Cho đến nay, ngoại trừ Mông Cổ đă chấp nhận chế độ bầu cử thật sự tự do, các đảng cộng sản khác vẫn cố bám lấy nguyên tắc của thời kỳ đệ tam quốc tế: quyền lực trên hết. Cộng sản Trung Hoa, sau “chiến công” ở Thiên An Môn năm ngoái, đă hănh diện tuyên bố rằng tại Trung Hoa đang có 8 tổ chức chính trị tự do hoạt động “dưới sự lănh đạo của đảng Cộng Sản”. Ở Bắc Hàn người ta không cần phải giải thích điều ǵ bởi lẽ dân chúng hoàn toàn không hay biết ǵ về t́nh h́nh thế giới. Chẳng hạn họ vẫn tưởng rằng chiến tranh Việt Nam vẫn đang tiếp diễn! C̣n Cộng sản Lào và Căm-pu-chia th́ đang nh́n đảng Cộng sản Việt Nam để học tập chiến lược và chiến thuật đối phó với t́nh thế mới.

Với kinh nghiệm thực dụng phong phú Cộng sản Việt Nam nhanh chóng nhận diện được các vấn đề chính trị mới đang nổi lên, và lập tức phát động một chiến dịch toàn diện để ngăn chặn mọi hậu quả. Chiến dịch ấy bao gồm nhiều mắt xích móc nối khít khao từ đối nội đến đối ngoại, từ kinh tế tới văn hóa và chính trị.

Về Mặt Đối Ngoại

Tới nay ai cũng thấy rơ rằng Liên Xô không c̣n có thể là chỗ dựa vững chắc cho Cộng sản Việt Nam được nữa, và đảng Cộng sản Liên Xô từ nay không c̣n có thể được viện dẫn như là kiểu mẫu cộng sản nữa. Cộng sản Việt Nam do đó đang phải t́m một đường lối đối ngoại mới. Trước hết, họ phải quay lại ḥa hoăn với Cộng sản Trung Hoa hy vọng t́m ra được một tương đồng nào đó về lư luận chính trị. Trên mặt báo, cuộc chiến biên giới Việt-Hoa năm 1979 được tạm quên, cuộc chiến Campuchia được trút trách nhiệm về phía Mỹ. Cộng sản Việt Nam không c̣n nhắc đến hai mảnh đất Hoàng Sa và Trường Sa đă bị bản đồ Trung Hoa nuốt gọn với tên Tây Sa và Nam Sa, cũng như cố t́nh lờ đi vụ Trung quốc đàn áp Thiên An Môn và chiến dịch đàn áp sau đó. Mấy năm nay, vào dịp tiết thanh minh, cán bộ nhà nước Việt Nam và Trung Hoa đều cùng nhau đi thăm những lính Trung Quốc chết trận trước đây ở miền Bắc và cả B́nh Trị Thiên. Thái độ của Nhà nước đối với Hoàng văn Hoan cũng đang ḥa dịu lại. 

Cộng sản Việt Nam phải quay lại ḥa hoăn với Trung quốc cũng c̣n là v́ Liên Xô và Trung quốc nay đă ḥa hoăn lại với nhau, đồng thời Liên Xô cũng đă thay đổi thế giới quan của họ, không c̣n gồng ḿnh nuôi dưỡng một “bầy đàn em” như trước nữa. Trong hoàn cảnh đó, Cộng sản Việt Nam đang phải điều chỉnh chính sách đối ngoại, vừa ḥa hoăn với Trung quốc vừa t́m cách nhích lại với Mỹ. Họ đang cố gắng t́m một thế đi đêm mới giữa Nga-Mỹ-Tầu. Nhưng họ cũng thấy rơ rằng “thế tam quốc” đó đă sụp đổ, rằng một thế giới mới đă ra đời, trong đó vấn đề “tranh bá đồ vương” giữa các cường quốc, nhất là giữa hai siêu cường Nga-Mỹ, không c̣n là chiến lược chính yếu nữa. Ngược lại, cạnh tranh hoà b́nh để phát triển mỗi nước và để ổn định toàn thế giới đang là mục tiêu chiến lược chung của tất cả các cường quốc. Trong thế chiến lược mới đó Liên Xô đang bận tâm thu xếp lại việc nhà nên không thể tiếp tục giúp Cộng sản Việt Nam như trước được nữa. Trung quốc cũng đang có những vấn đề lớn lao chưa giải quyết được. Do đó, dù có cố ḥa hoăn với Trung quốc, Cộng sản Việt Nam cũng thấy rơ không c̣n trông mong ǵ nhiều vào hai nước cộng sản lớn này được nữa. Họ c̣n trông vào đâu nếu không phải là vào Mỹ và các nước phát triển khác? Do đó, Cộng sản Việt Nam điều chỉnh chính sách đối ngoại chính là để có thể sớm mở được sinh lộ mới này. Việc này liên quan trước hết đến thiện chí giải quyết nhanh chóng vấn đề Căm bốt theo hướng thuận lợi cho việc mở được sinh lộ ấy. Việc bắt đầu tiếp xúc chính thức giữa Mỹ và Cộng sản Việt Nam tại Nữu Ước ngày 6/8/1990 vừa qua chắc chắn sẽ sớm dẫn đến một giải pháp cho vấn đề Cam-bốt theo chiều hướng này. Nhưng đó mới chỉ là thiện chí bước đầu của Việt Nam. Quan trọng hơn cho việc mở được sinh lộ mới vẫn là những thay đổi trong chính sách đối nội.

Về Mặt Đối Nội

Cộng sản biết rất rơ ảnh hưởng nguy hại của biến động ở Đông Âu và Liên Xô đối với t́nh h́nh Việt Nam. Họ cũng thấy rơ rằng nếu để xẩy ra những vụ thảm sát như ở Rumani và Trung quốc th́ họ sẽ mất hết những ǵ c̣n lại cả trên chính trường lẫn trong ḷng người dân Việt Nam. Do đó, họ thấy chỉ c̣n một con đường là “đổi mới” nhưng phải đổi mới thế nào để họ vẫn tồn tại, nếu không thể c̣n như một thế lực chính trị duy nhất (cho tới nay họ vẫn giữ đổi mới theo hướng này) th́ chí ít, cũng như là một lực lượng chính trị mạnh nhất, vẫn chiếm ưu thế tuyệt đối trên những tổ chức chính trị khác mà họ sẽ phải cho phép xuất hiện. Những ư đồ chiến lược này đă được bộc lộ trong những bài diễn văn gần đây của Nguyễn Văn Linh cũng như trong tuyên bố của Ban Chấp Hành Trung Ương đảng CSVN đưa ra sau Hội nghị Trung ương 8, khóa 6, vừa qua. Chúng cũng được thể hiện thành những biện pháp “trấn áp” mới đối với những người cộng sản cấp tiến lẫn những thành phần chống đối không cộng sản lộ ra quá sớm ư đồ thách thức độc quyền cộng sản Việt Nam. Ban lănh đạo CSVN hiện nay vẫn muốn độc quyền “đổi mới” chính trị để độc quyền đi với Mỹ. Bất cứ ai muốn thách thức độc quyền này của họ phải bị “ngăn chặn”. Thực chất những biện pháp mạnh vừa được thực thi chỉ có tánh cách “ngăn chặn” hơn là đàn áp. Các biện pháp này được áp dụng rất đúng liều lượng, không thiếu không thừa. Chỉ có những thành phần đă bị “lộ diện” và hoạt động quá “công khai” mới bị tạm giữ, hoặc “chỉ định cư trú”.  Những thành phần chống đối khác hoặc chưa lộ diện hoặc chỉ mới “có khả năng” chống đối th́ vừa được vuốt ve vừa được đe dọa như buổi nói chuyện của Mai Chí Thọ với một số cựu sĩ quan VNCH và với một số tu sĩ Phật giáo, và buổi tiếp xúc riêng tư của Lê Đức Thọ với một số tướng tá và chính trị gia Sài g̣n cũ. Tin tức được chính thức đưa ra về các vụ bắt bớ đó có tác dụng vừa đủ để cảnh cáo mọi giới mọi người đồng thời không gây tâm lư bất ổn và rối loạn trong dân chúng. Nếu đài BBC không cố ư đưa tin chi tiết về các sự việc đó th́ người dân Việt Nam sẽ không biết rằng một số đồng bào của ḿnh đă mất tự do trong tháng năm và tháng sáu vừa qua.

Cộng sản Việt Nam đồng thời cũng biết họ không thể tiếp tục cai trị trên lưng ngựa măi được nữa. Cho nên một chiến dịch truyền thông hùng hậu đă được phát động với sự tham gia của hầu hết báo chí trong nước cũng như của nhiều tên tuổi trong giới làm văn, làm báo, nghiên cứu, giảng dạy… Nội dung lập luận đưa ra trong chiến dịch này bao gồm mấy điểm chính:

1. Tái khẳng định chủ nghĩa Mác-Lênin là ngọn đuốc soi đường với 3 luận điểm: đấu tranh giai cấp, chuyên chính vô sản và tập trung dân chủ.

2. Dứt khoát bác bỏ chủ trương đa đảng cho rằng chủ trương này do đế quốc giựt dây để phá hoại cộng sản và hậu quả chỉ là rối loạn và tan ră của xă hội, cản trở cuộc phát triển kinh tế.

3. Nếu đặt việc phát triển kinh tế lên hàng đầu th́ phải ổn định chính trị mới phát triển kinh tế được.

Ba luận điểm trên đây đều xoáy quanh một mục tiêu nhất quán là bênh vực độc quyền chính trị của cộng sản và kéo dài độc quyền đó vô hạn định. Tất cả những bài đă viết trên các báo của nhà nước đều nhằm phục vụ cho mục tiêu chiến lược đó, hoàn toàn không chứa đựng một giá trị lư luận và tư duy nào, bởi v́ không đưa ra một lư lẽ khách quan nào rút từ nhận thức mới về một thế giới mới đang ra đời. Người ta vẫn chỉ bám lấy những khẩu hiệu cũ rích đă quá lỗi thời trước t́nh h́nh mới như nhân đạo, nhân bản, dân chủ, kinh tế thị trường, là những ǵ xa lạ với lư luận kinh điển của Mác-Lê.

Học thuyết Mác vẫn c̣n được dùng làm công cụ tư tưởng cho chế độ độc tài đảng trị tại nhiều nước trên thế giới. Quả thật học thuyết ấy rất phù hợp với vai tṛ độc quyền chính trị của cộng sản nhưng thực tế đă chứng tỏ mô h́nh chính trị do nó đề ra không giúp đất nước phát triển, cũng không chữa trị được những căn bệnh chậm tiến, bất công, tham nhũng, dốt nát, bạo ngược đang lan tràn khắp các nước vẫn c̣n áp dụng học thuyết này.  Chính sách bạo lực bóp nghẹt mọi tiếng nói đối lập đă tạo được bề ngoài ổn định cho các chế độ cộng sản trong một thời gian.  Nhưng đến nay trào lưu của thời đại, với cuộc bùng nổ thông tin và truyền thông toàn cầu, đă phơi bầy hết những nhược điểm và những mâu thuẫn nội tại gay gắt trong các chế độ cộng sản.  Trong trường hợp Việt Nam, cuộc tranh dành quyền lợi trong nội bộ đảng đă làm bộc lộ những mâu thuẫn nội tại ấy, đồng thời là nguồn gốc lớn của các mâu thuẫn lớn về địa phương (vấn đề chia tỉnh), sắc tộc (kinh, thượng). Nên trong chế độ cộng sản không hề ổn định như những lời khoe khoang đó. Đó chỉ là sự ổn định giả tạo, tồn tại nhờ bạo lực và không tạo ra các điều kiện thuận lợi cho phát triển đất nước. Thực chất đó là t́nh trạng vô kỷ luật, vô luật pháp. Mỗi tỉnh là một vương quốc, mỗi tỉnh là một lănh thổ tự trị có nhà giam riêng và sắc thuế riêng (gân đây mới lập Tổng Cục Thuế Vụ trực thuộc Bộ Tài Chánh). Những biến động chính trị, kinh tế và xă hội liên tiếp đẩy người dân đến một đời sống khó khăn hơn nữa. Những cuộc đàn áp bắt bớ có thể giáng xuống bất cứ nguời dân nào vào bất cứ lúc nào, với bất cứ lư do nào. Khi dân quyền và nhân quyền không được tôn trọng, bằng những định chế văn minh dân chủ th́ không thể có ổn định thật sự được.

Các Ư Đồ Sắp Tới

Để xoa dịu niềm thất vọng và bất măn của dân chúng, một mặt giới lănh đạo CSVN “nới lỏng” chút ít về kinh tế để dân dễ thở, mặt khác, nhiều tờ báo đă đưa ra vấn đề t́m kiếm mô h́nh mới nào để xây dựng thành công chủ nghĩa xă hội. Người ta nói đến mô h́nh xă hội chủ nghĩa dân chủ nhân đạo nhưng trong thực tế người ta tiếp tục t́m kiếm các cách thức mới để duy tŕ độc quyền chính trị đồng thời khai thác tối đa những lợi lộc của nền kinh tế thị trường. Trong chiếu hướng đó đến nay CSVN đă đưa ra 3 nội dung chính của chủ trương “đối mới”: (1) đổi mới đảng cộng sản, (2) đổi mới hệ thống chính trị, (3) chuyển từ kinh tế chỉ huy kiểu Mácxít sang nền kinh tế thị trường có kế hoạch.

Về hai nội dung đầu ban lănh đạo CSVN hiện nay có thể có 4 phương án cải cách chính trị sau đây:

1. Phân thân đảng CS hiện nay thành hai đảng CS, một để nắm quyền, một đối lập để tiếp tục thay nhau cầm quyền.

2. Vẫn có một đảng CS nhưng cho ra đời một số tổ chức chính trị quần chúng do đảng viên CS ngầm chi phối, có tiếng nói tương đối độc lập, và có thể đưa người ra tranh cử vào các cơ quan lập pháp.

3. Mở rộng chính phủ bao gồm một số bộ trưởng không cộng sản, và mở rộng quyền của các cơ quan dân cử.

4. Cho phép một hay hai tổ chức chính trị không cộng sản nhưng ôn ḥa được phép hoạt động và có thể chiếm giữ một thiểu số ghế trong Quốc hội.

Trong phương án đối phó trên, phương án 2 và 3 có nhiều khả năng thực thi nhất v́ an toàn nhất cho đảng mà vẫn đáp ứng phần nào đ̣i hỏi mở rộng dân chủ. Hiện nay cải cách chính trị không những là cần thiết mà c̣n là cấp bách. Đợt ngăn chặn vừa qua chỉ giúp CSVN mua thêm thời gian và giữ vững độc quyền “đổi mới” chứ không giúp giải quyết được bế tắc hiện nay.  Trong khi đó th́ nền kinh tế ngày một nguy ngập khó thể kéo dài lâu hơn được nữa. Cộng sản c̣n rất ít thời gian trước sự mất kiên nhẫn của mọi phía, từ trong nội bộ đảng đến trong dân chúng và từ ngoại quốc. Ngay cả Liên Xô cũng công khai tuyên bố rằng: “Liên Xô mất kiên nhẫn v́ cải cách quá chậm về mặt chính trị tại Hà Nội.” (Lời tuyên bố của ông Ivanốp, đại diện Liên Xô tại buổi họp của APEC vừa qua tại Singapore). Trước t́nh thế đó ban lănh đạo CSVN chắc chắn đang phải ráo riết chuẩn bị cho những thay đổi chính trị sắp tới để kịp đáp ứng “thiện chí mới” của Mỹ.  Và chắc chắn phản ứng của Mỹ đối với những phương án cải cách chính trị của CSVN sẽ được ban lănh đạo CSVN đặc biệt quan tâm v́ nếu Mỹ không chấp nhận th́ những cải cách ấy sẽ không đạt được những mục tiêu đối ngoại là mở ra sinh lộ mới.  Đó hẳn phải là một trong những mục tiêu thăm ḍ chính trong các cuộc gặp gỡ chính thức Việt-Mỹ bắt đầu từ 6/8/90 vùa qua tại Nữu Ước. Và chúng ta cũng không loại trừ khả năng Mỹ sẽ tạm chấp nhận những cải cách 2 và 3 ở trên như là bước khởi đầu cho tiến tŕnh “diễn biến ḥa b́nh” ở Việt Nam.

Về mặt kinh tế, chủ trương đối nội dường như có thành thật hơn. Tuy nhiên cho tới nay Nhà nước thật sự chưa có một kế hoạch phát triển kinh tế dài hạn và vững chắc. Tất cả các biện pháp tung ra trong vài năm gần đây đều chỉ là những biện pháp “cứu nguy” tức thời, Hiến Pháp chưa được sửa đổi để thích ứng với một nền kinh tế thiên về thị trường tự do. Hệ thống tài chánh và ngân hàng chưa được tổ chức lại cho phù hợp với nền kinh tế thị trường. Vai tṛ của kinh tế tư nhân chưa được công nhận một cách tương xứng với những đóng góp hiện nay và triển vọng tương lai của nền kinh tế quốc gia. Hơn thế nữa, sự thành công tạm thời của cải cách kinh tế chỉ chứng tỏ sự sai lầm của các quan niệm kinh tế chính trị học Mác-Lê. Ban lănh đạo bảo thủ hiện nay của đảng CS lại chưa muốn từ bỏ những giáo điều Mác-Lê đó. Cho nên những biện pháp cải cách kinh tế hiện nay vẫn chỉ là tạm thời và có tinh cách chiến thuật. Luật pháp chưa công nhận quyền sở hữu tư nhân các tư liệu sản xuất. Luật đầu tư trong nước, tức luật kinh doanh, đă bị tŕ hoăn nhiều lần, cho tới nay vẫn chỉ là dự thảo, với nhiều điều khoản “nửa vời”. Nhưng điều quan trọng hơn vẫn là mọi cải cách kinh tế sẽ không có thành quả nếu không có vốn và đầu tư khoa học kỹ thuật của quốc tế, mà giới kinh doanh quốc tế chỉ có thể vào được Việt Nam sau khi đă có những cải cách chính trị và xă hội cần thiết, ít nhất là những thay đổi khởi đầu bảo đảm được sự hoạt động kinh doanh tự do và có lăi. Vụ bắt giữ những người ngoại quốc vừa qua chỉ làm chậm thêm triển vọng đầu tư quốc tế.

Kết Luận

Dù ban lănh đạo CSVN hiện nay có toan tính những mưu chước ǵ đi chăng nữa th́ cuối cùng họ cũng không thể cưỡng lại được sức mạnh của thực tế t́nh h́nh thế giới và trong nươc.  Trong thực tế ấy có ư chí và nguyện vọng của đại đa số nhân dân Việt Nam muốn được sống trong tự do, no ấm và hạnh phúc.  Với ư chí và nguyện vọng đó, hàng chục năm nay nhân dân Việt Nam vẫn kiên tŕ né lách mọi áp chế của chế độ CS để t́m mọi phương cách sống c̣n. Càng quen với những thủ đoạn kinh tế và chính trị của Nhà nước CS bao nhiêu thường dân Việt Nam càng t́m ra nhiều phương cách tinh vi khôn khéo để bảo quản lấy đời sống của ḿnh. Họ rất nhanh nhậy trong việc lợi dụng những yếu kém về quản lư, điều hành xă hội của các cán bộ cộng sản bất tài, vừa khai thác những khe hở trong hệ thống hành chánh quan liêu đầy tham nhũng của chế độ. Kết quả là chính nhân dân lao động, bằng cách tự cứu ḿnh, đă và đang đẩy CSVN vào một t́nh thế mâu thuẫn bế tắc không lối thoát. Không thực hiện đổi mới th́ không được dân chúng ủng hộ, mà càng thực hiện đổi mới càng có nguy cơ xa rời học thuyết Mác Lê, đến nay vẫn là khí cụ duy nhất biện minh cho độc quyền chính trị của họ. Thực hiện kinh tế thị trường th́ giải thích làm sao được sự cần thiết của một cuộc “cách mạng quan hệ sản xuất”? Thực hiện dân chủ đ̣i hỏi phải có ngôn luận tự do và công khai, đồng thời với sinh hoạt chính trị dân chủ và bầu cử b́nh đẳng. Nhưng những điều kiện đó lại không thể đi đôi với nền “chuyên chính vô sản” được nữa.  Do đó thật dễ hiểu rằng ban lănh đạo công sản đang ở trong ṿng lẩn quẩn đầy nghịch lư: hô hào dân chúng kinh doanh làm ăn để gia tăng sản xuất nhưng chưa thật sự công nhận nền sở hữu tư nhân tư liệu sản xuất. Mặt khác kêu gọi trong sạch hóa bộ máy chính quyền, dân chủ hóa trong đảng và ngoài xă hội trong khi đó lại dung túng đặc quyền đặc lợi, tham nhũng và không chấp nhận tiếng nói độc lập và đối lập.

Tất cả những nghịch lư đó xuất phát từ chỗ họ vẫn trốn chạy trước sự thực của t́nh thế mới, và trách nhiệm trước lịch sử, trách nhiệm đă đẩy lùi dân tộc trên đường tiến hóa, đồng thời vẫn thâu tóm mọi đặc quyền đặc lợi. Đó là bản chất của đảng CSVN, bản chất ấy đă xuyên suốt qua quá tŕnh hoạt động của họ, kéo dài cho đến hôm nay và cho đến khi nào giới lănh đạo CSVN chưa từ bỏ bản chất đó th́ họ vẫn chưa t́m được lối thoát cho chính đảng CSVN của họ và nhất là cho đất nước Việt Nam, dù họ có thực thi những thủ đoạn chính trị tinh vi đến mức nào. Nghịch lư của đảng CSVN là một nghịch lư không lối thoát. Sự khốn cùng của đất nước là sự khốn cùng của chế độ cộng sản. Nhưng sụ hồi sinh của đất nước lại mở đường cho sự tiêu vong của chủ nghĩa cộng sản và của đảng CSVN. Ban lănh đạo CSVN hiện nay dù cố gắng thực thi bất cứ thủ đoạn chính trị tinh vi nào cũng không ra ngoài được nghịch lư ấy. Và nghịch lư ấy đă mở ra cho những người Việt yêu nước không cộng sản một cơ may mới.  Tất nhiên với điều kiện là chúng ta có được một sách lược mới, hành động mới, vừa khai thác được nghịch lư đó của cộng sản, vừa phù hợp với xu thế chung của thế giới và thời đại. Chúng tôi sẽ đề cập tới vấn đề này trong bài tới.

 

Phan Tự Chủ

8.90

______________________________________________________________

Viết chung với ĐPT. Đăng lại trong Đoàn Viết Hoạt và Nhóm Diễn Đàn Tự Do, tr. 101-110