Viễn ảnh Dân chủ Năm 2008
 

(Trả lời câu hỏi của báo Ngày Nay, 26/1/2008)

 

Theo tôi, nếu nh́n tiến tŕnh dân chủ hóa Việt Nam dưới khía cạnh tự do hóa các sinh hoạt xă hội của người dân th́ viễn ảnh dân chủ tại Việt Nam năm 2008 có triển vọng sáng sủa hơn năm 2007. Nhưng nếu nh́n dân chủ hóa dưới khía cạnh các hoạt động chính trị công khai đối lập và thách thức quyền lực chính trị của đảng CS th́ trong năm 2008 phong trào dân chủ trong nước sẽ phải đối diện với những khó khăn hết sức to lớn.

Về phía nhà đương quyền CS tại Hà Nội, tiến tŕnh Việt Nam hội nhập thế giới đă xẩy ra dễ dàng và nhanh chóng hơn sự chuẩn bị của họ, nên mặc dù có được nhiều thuận lợi trong đối ngoại, họ lại đang phải đối diện với những vấn đề đối nội ngày một thêm nghiêm trọng, nẩy sinh từ sự mâu thuẫn giữa chính sách mở cửa đối thoại với Mỹ và quốc tế nhưng lại “đóng cửa” và đàn áp với chính người dân trong nước. Chính sách đầy mâu thuẫn này không những không giúp phát huy được nội lực dân tộc, mà c̣n làm trở ngại cho cả việc tận dụng những cơ hội phát triển do quốc tế đem lại cho đất nước.

Kết quả là người dân phải tự t́m mọi cách để vận dụng cơ hội “mở cửa” và nhanh chóng tự vươn lên. Một xă hội mới, xă hội “dân chính” (“ngoài luồng”), đă xuất hiện song song, và ngày càng độc lập hơn với xă hội “quan chính” (chính thức), thường th́ thầm lặng, kín đáo, nhưng đă có nhiều lúc xuất hiện công khai, như muốn thử sức với công quyền. Một bộ phận trong dân chúng đă trở ḿnh thức dậy, từ những vấn đề dân sinh dân quyền trước, đang tiến dần vào những vấn đề liên hệ đến quyền lợi và danh dự của dân tộc, để rồi sẽ tiến tới những vấn đề thuộc chủ trương và chính sách của chính quyền đương nhiệm. Lúc đó, không c̣n lâu nữa, vấn đề dân chủ sẽ không chỉ c̣n là mối quan tâm của một thiểu số những nhà dân chủ như hiện nay. Năm 2008 quần chúng sẽ có thêm điều kiện thuận lợi để đầy nhanh tiến tŕnh tự do hóa xă hội này, nhưng c̣n cần thêm thời gian chín mùi hơn nữa để tiến thẳng vào lănh vực dân chủ hoá.

Do đó, trong năm 2008, phong trào dân chủ, trong cái nghĩa chính trị thuần túy của nó, vẫn chưa được người dân trực tiếp nuôi dưỡng và tiếp tay. Mọi hoạt động công khai thách thức quyền lực chính trị của đảng CS như các năm 2006, 2007 sẽ gặp nhiều khó khăn hơn nếu những nhà hoạt động không có kế hoạch hữu hiệu để giải quyết được hai vấn đề sinh tử cho phong trào: bù đắp lại được những tổn thất nhân lực do an ninh CS gây ra, và điều chỉnh sách lược hoạt động để vừa tồn tại vừa “cắm rễ” được vào quần chúng. Đây là một thách đố hết sức to lớn cho những nhà hoạt động dân chủ trong nước khi mà lực lượng của họ c̣n quá mỏng và dễ dàng bị an ninh xé lẻ và cô lập.

Sự hỗ trợ của hải ngoại tất nhiên là cần thiết, nhưng sẽ chỉ hữu hiệu nếu vừa giúp bảo tồn được tiếng nói biểu tượng của những nhà dân chủ trong bất cứ hoàn cảnh nào, vừa giúp phát triển được một hệ thống nhân sự kế tục, tiềm ẩn trong quần chúng nhưng ngày một dồi dào –một điều mà những nhà dân chủ “nổi tiếng” ở trong nước khó thể trực tiếp làm được trước màng lưới bủa vây thường trực của an ninh. Cho đến nay hải ngoại hoặc chưa hỗ trợ theo chiều hướng này, hoặc hỗ trợ chưa hữu hiệu. §