RFI phỏng vấn GS Đoàn Viết Hoạt :

Cuộc vận động dân chủ hoá VN đang ở giai đoạn chót?

 

Phần Giới thiệu của RFI/Câu lạc bộ Báo chí

Thanh Phương phỏng vấn giáo sư Đoàn Viết Hoạt nhân chuyến đi Châu Âu vận động dân chủ cho Việt Nam.

Vào cuối tuần qua, trong khuôn khổ một chuyến đi một số nước Châu Âu, Giáo sư Đoàn Viết Hoạt - một trong những nhà đấu tranh cho dân chủ nổi tiếng của Việt Nam--  đă ghé qua Paris để thuyết tŕnh về đề tài “cuộc vận động dân chủ hoá Việt Nam, giai đoạn cuối cùng”, đồng thời ông cũng giới thiệu quyển sách "Hành Tŕnh Dân Tộc Trong Thời Đại Toàn Cầu Hoá” mà ông vừa cho phát hành .

Nguyên là Phụ Tá Viện trưởng Điều Hành Viện Đại học Vạn Hạnh trước năm 1975, Giáo sư Đoàn Viết Hoạt đă bị giam từ năm 1976 trong suốt 12 năm , ra khỏi tù ông tiếp tục vận động dân chủ cho Việt Nam thông qua tập san bí mật "Diễn Đàn Tự do" nên lại bị bắt và bị kết án 20 năm tù, bản án sau đó được giảm xuống c̣n 15 năm. Được trả tự do trước thời hạn nhờ áp lực của quốc tế, giáo sư Đoàn Việt Hoạt đă phải chấp nhận sang định cư tại Hoa Kỳ năm 1998, và cho đến nay từ hải ngoại ông vẫn tiếp tục con đường đă chọn đó là vận động dân chủ cho Việt Nam.

Trong phần câu lạc bộ báo chí ngày hôm nay, chúng tôi xin mời quư vị nghe phần phỏng vấn với  Giáo sư Đoàn Viết Hoạt.

---- o0o ----

Thanh Phương: Kính chào Giáo sư Đoàn Viết Hoạt, ban Việt Ngữ RFI hôm nay hân hạnh được tiếp chuyện với Giáo sư.  Giáo sư Đoàn Viết Hoạt đến Pháp lần này trong khuôn khổ một chuyến đi vận động dân chủ mà Giáo Sư  đặt tên là “cuộc vận động dân chủ hoá cho Việt Nam, giai đoạn cuối cùng”, thế th́ xin Giáo sư có thể giải thích rơ cụm từ "giai đoạn cuối cùng" nghĩa là ǵ ạ? Phải chăng là cái vấn đề dân chủ hoá hiện nay đang đến thời điểm chín mùi để chúng ta có thể thực hiện được?

GS Đoàn Viết Hoạt: Vâng, cuộc vận động dân chủ hoá th́ thực sự như chúng tôi đă tŕnh bày trong cuốn sách nó đă bắt đầu từ cuối thập niên 80, đầu thập niên 90  ở trong nước cũng như ở hải ngoại. Riêng phần chúng tôi th́ chúng tôi băt đầu  nó từ trong nước, và chúng tôi đă tŕnh bày trong phần tài liệu là” Toàn dân vận động cho dân chủ”, tài liệu đó đă được phát hành dưới dạng cuốn băng ở trong nước trước khi chúng tôi bị bắt, và ở hải ngoại đă in gọi là “Thư Quốc nội”, chúng tôi coi đó đă giai đoạn khởi đầu cuộc vận động dân chủ và bây giờ là giai đoạn cuối cùng theo nghĩa mà chúng tôi đă tŕnh bày trong cuốn sách đó là lộ tŕnh dân chủ toàn diện.

Trong lộ tŕnh đó có 3 giai đoạn,  3 công việc lớn mà chúng ta phải thực hiện để Việt Nam có thể dân chủ được, đó là:

Thứ nhất là giai đoạn tư nhân hoá nền kinh tế, tức là phục hồi nền kinh tế tư nhân hay là phát triển nền kinh tế thị trường, tự do cạnh tranh.

Giai đoạn 2, công việc thứ 2 luôn  là tự do hoá mọi hoạt động xă hội của người dân,làm cho người dân độc lập với chính quyền và đặc biệt là trên các lănh vực tư tưởng, văn hoá, thông tin, ngôn luận và tín ngưỡng

Giai đoạn cuối cùng là giai đoạn chính trị hoá, dân chủ hoá thể chế chính trị và chính quyền.

Chúng tôi nghĩ rằng giai đoạn thứ nhất th́ đă coi như gần hoàn tất. Giai đoạn thứ hai th́ đă vào cuối của nó, tức là chúng ta đang đấu tranh để tự do hoá các hoạt động của người dân và chúng tôi nghĩ rằng chúng ta đang chuẩn bị cho giai đoạn dân chủ hoá chính quyền.

Thanh Phương:  Thế nhưng, chúng ta từ bên ngoài tiến hành cuộc vận động dân chủ, theo Giáo sư th́ liệu cuộc vận động động đó nó có thể tác động đến Việt Nam hay không? Trong bối cảnh mà Việt Nam hiện nay những phương tiện thông tin mà đa số hoặc toàn bộ là dưới sự kiểm soát của nhà nước, không có một báo chí độc lập, báo chí tư nhân nào th́ làm sao chúng ta có thể truyền đạt cuộc vận động dân chủ đến toàn thể nhân dân Việt Nam được ạ ?

GS Đoàn Viết Hoạt: Vâng, ngay khi chúng tôi băt đầu cuộc vận động th́ chúng tôi nh́n cuộc vận động đó theo 3 tính chất: 1) là toàn dân - 2) là toàn diện – Và khi chúng tôi ra hải ngoại th́ chúng tôi đặt thêm một khía cạnh quan trọng là toàn cầu, bởi v́ cộng đồng người Việt hải ngoại của chúng ta trên khắp thế giới.

Do đó cuộc vận động của chúng ta chỉ có thể thực hiện được toàn diện trên cái nghĩa là vừa kinh tế, vừa văn hoá, giáo dục, thông tin và chính trị chứ không chỉ vận động trên khía cạnh chính trị mà chúng ta thành công được. Nó toàn diện trên cái nghĩa thứ hai là chúng ta áp lực lên chính quyền đồng thời chúng ta làm cho quần chúng ngày càng  mạnh lên và độc lập với chính quyền th́ họ mới có khả năng để mà đ̣i hỏi một chính quyền dân chủ được.

Toàn dân theo cái nghĩa là  cả người dân cảNam- Bắc -Trung, cả trong nước lẫn hải ngoại, và cả người trẻ tuổi cũng như những người đă dày dặn kinh nghiệm trong phong trào đấu tranh, th́ chúng ta phải nh́n trên cái toàn dân như vậy, và không phân biệt cả trên cái nghĩa là những người Cộng sản hay cựu Cộng sản  mà họ đă tham gia cái cuộc vận động này, chúng ta cũng t́m cách tập hợp mọi thành phần dân tộc vào đó .

Toàn cầu theo cái nghĩa là vận động khắp nơi, từ Úc,Âu châu, Đông Âu, Tây Âu, Mỹ, Canada, đều phải có một mạng lưới để có thể cùng thúc đẩy việc này. Do đó dù chúng ta vận động từ xa, từ ngoài nhưng chúng ta nối kết được với cuộc vận động ở trong nước.

Ở đây, vài tṛ truyền thông báo chí rất quan trọng, bởi v́ báo chí chúng ta có thể chưa có tự do nhưng chúng ta có nhiều phương thức để truyền thông, không phải chỉ do báo chí tức là phương thức bằng viết , tất nhiên internet là phương thức mà ngày nay chính v́ vậy mà Đảng CS đang t́m cách ngăn chặn, kiểm soát là v́ nó tác động rất nhanh và mạnh. Nhưng mà chúng ta có h́nh thức truyền thông khác bằng chính  con người xâm nhập vào trong nước theo nghĩa là đi về trong nước, giao tiếp với bà con, với họ hàng, với bạn bè khắp nơi từ Bắc đến Nam. Tôi nghĩ là 3, 4 trăm ngàn người Việt về nước, cũng như rất nhiều du học sinh sang ngoại quốc để đi học th́ đó là những giao tiếp rất quan trọng, và đó là h́nh thức truyền thông bằng con người mà nó có thể tác động rất mạnh, nó có thể làm cho chính quyền ngày càng khó kiểm soát được, chúng ta  cần vận dụng cả những phương thức đó nữa, chưa kể cả những phương thức khác ví dụ như phương thức in ấn càng ngày càng dễ dàng hơn trong nước dù là in ấn lậu hay bán công khai như chúng ta đă biết . Chưa kể ngay cả báo chí truyền thông mà nhà nước đă kiểm soát th́ những kư giả ngày nay họ cũng đang cố gắng t́m những vị thế độc lập.  Chúng ta thấy cuộc bầu cử hội nhà báo vừa rồi, chúng ta thấy rơ họ đang cố gắng t́m vị thế độc lập cho họ. Xu hướng có tiếng nói độc lập trong dân chúng khắp mọi lănh vựchoạt động từ giáo dục, cho đến truyền thông báo chí , cho đến tôn giáo ...chúng ta phải thấy được khuynh hướng này và chúng ta phải giúp cho khuynh hướng ngày càng lớn mạnh lên. Tôi nghĩ như vậy từ xa chúng ta có thể tác động vào trong nước hữu hiệu hơn

Thanh Phương: Vâng, đó là vận động từ xa, từ bên ngoài. Nhưng mà trong nước hiện nay theo Giáo sư thấy là mặc dù nhu cầu đ̣i hỏi dân chủ nó có nhưng mà chúng ta h́nh như chưa có một phong trào theo giống những nước XHCN cũ trước đây đó là có một lănh đạo, có một ban chỉ huy, một nơi để mà tập họp th́ như vậy làm sao chúng ta có thể tạo thành một phong trào lớn mạnh đ̣i hỏi dân chủ được?

GS Đoàn Viết Hoạt:  Thứ nhất là nếu chúng ta thực hiện tạo phong trào đó  từ xa th́ tôi nghĩ  nó sẽ  ít hữu hiệu hơn bằng tạo phong trào đó ngay từ trong nước. Do đó chúng ta hoạt động từ xa th́ mục tiêu của chúng ta là tạo điều kiện môi trường cũng như hỗ trợ cho những người trong nước họ có thể tiến lên. Khi ḿnh nói những người trong nước th́ ḿnh phải hiểu theo tôi nh́n là 3 thành phần: 1) là thành phần cấp tiến ngay trong Đảng CS - 2) là thành phần mà chúng ta tạm gọi là những người đối kháng mà chúng ta đă biết tên và thế giới đă biết tên - 3) là thành phần thầm lặng hơn nhưng họ cũng đang ở trong t́nh thế như chúng tôi vừa nói đó là càng ngày càng muốn độc lập hơn, có tiếng nói độc lập hơn đối với những người cầm quyền, bởi v́ họ bắt đầu nh́n thấy bất lực của nhà cầm quyền giải quyết các vấn đề XH ngay cả  vấn đề hàng ngày của họ từ giáo dục, đến giao thông, đến tham nhũng cho đến tất cả mọi vấn đề, họ đều nh́n thấy bất lực của giới cầm quyền; do đó họ đều  muốn có một tiếng nói và sức mạnh độc lập hơn. Chúng ta phải chú ư cả đến thành phần này và nếu như vậy chúng ta phải giúp cho cả 3 thành phần này đều có thể có điều kiện lên tiếng, hỗ trợ họ để họ có tiếng nói ngày càng mạnh mẽ và  rơ ràng hơn.

Ngoài ra, c̣n một thành phần thư tư chúng tôi đề nghị để ư ở trong nước nữa là những anh em trẻ, những chuyên viên trẻ, những người này có thể đă được tiếp xúc với quốc tê', đă du học về, hoặc đă thường được giao tiếp với các thành phần quốc tế khi họ đến thương thuyết với chính quyền Hà Nội, những thành phần này họ có hiểu biết hơn và họ có thể có khả năng hơn, mà những người lănh đạo nhiều tuổi ở Hà Nội phải cần đến họ v́ nếu không có họ th́ không hội nhập vào thế giới được.Chúng ta cần phải chú ư đến cả thành phần này. Và đây là cái điểm liên hệ đến du học sinh nữa, bởi v́ du học sinh ở ngoài này th́ chúng ta cần phải tiếp cận với họ, hổ trợ họ, ủng hộ họ và trở thành kết với họ. Tôi nghĩ nếu chúng ta có cái nh́n và phương thức toàn diện như vậy th́ chúng ta có thể giúp người dân trong nước ngày càng lớn mạnh lên, khi họ mạnh lên rồi th́ lúc đó họ mới dám lên tiếng phản đối, c̣n bây giờ họ t́m cách để giữ được sự độc lập của ḿnh chứ họ chưa dám thật sự phản đối. Tôi nghĩ đó là phương thức tôi đề nghị trong cuộc vận động dân chủ.

Thanh Phương: Dạ, chúng tôi xin cám ơn Giáo sư Đoàn Việt Hoạt đă trả lời phỏng vấn ban Việt Ngữ  RFI.

---- o0o ----

(Do www.doi-thoai.com ghi lại)